22 października 2021 r. odbyło się w Drawsku Pomorskim uroczyste odsłonięcie pomnika Elizy Orzeszkowej. Ta emancypantka epoki pozytywizmu była dla wielu pokoleń wzorem kobiecości walczącej o prawo do autonomii, miłości oraz swobody myśli. Swoim krytycznym, racjonalnym okiem wiele dostrzegała, dawała temu wyraz w swej twórczości, pełnej nostalgii za wolnością, ale przede wszystkim stanowiącej doskonałe studium człowieka w całej jego charakterologicznej złożoności.

Tworzona literatura z krytycznym błyskiem pokazuje problemy społeczne, polityczne, ekonomiczne czasów autorki “Marty”. Z niezwykłym wyczuciem portretowała pisarka galerie postaci kobiecych i męskich na tle zmieniającej się rzeczywistości, pokazując, jak kluczowe są przejrzyste oraz uniwersalne systemy wartości, bogactwo idei, wiary i tradycji. Pozwalające kształtować silną podmiotowość, świadomą swych korzeni, odważnie patrzącą w przyszłość i nie bojącą się wymierzać ostrza krytyki w te przestrzenie, gdzie widziała zagrożenia dla kultury rodzimej i tożsamości Polaków.

Chociaż żyła w czas burzliwych i niełatwych, z jej dzieł płynie nie tylko prawda dziejowa, ale przede wszystkim prawda o człowieku, wyrażona w sposób wysublimowany, jednocześnie prosty i pełen uczucia. Literatura ta przepojona jest jakimś liryzmem i poetyckością malowniczych obrazów ludzkich stanów i emocji, jak często oglądanych na tle monumentalnych krajobrazów, zachwycających żywością i tajemniczością, wynikającą z roli bycia cichym strażnikiem pamięci o świecie, ludziach, a co ważne, ich działaniach.

Uczniowie i nauczyciele Zespołu Szkół w Czaplinku mogli współuczestniczyć w tym szczególnym wydarzeniu. Chcąc przybliżyć młodzieży sylwetkę pisarki, powstała inicjatywa edukacyjna, w ramach której opracowano szereg materiałów edukacyjnych (Padlet Elizy Orzeszkowej), przeprowadzono warsztaty literackie, dziennikarskie, konkursy plastyczne oraz zajęcia edukacyjne, zaproszono do współuczestniczenia również inne placówki oświatowe (Szkoła Podstawowa w Czaplinku).

Młodzież Zespołu Szkół gościła także w uroczystej sesji Rady Powiatu. Uczniowie mogli nie tylko uczestniczyć w inspirującej dyskusji, ale także przyjrzeć się pracy władz powiatu oraz jego radnych, była to zatem ważna lekcja postaw obywatelskich. Rozmową panelowym towarzyszyło odsłonięcie pomnika Elizy Orzeszkowej, poprzedzone zaprezentowaniem przez Macieja Jasińskiego oraz Jarminę Łuczyńską biografii tej pozytywistycznej patriotki i emancypantki.

Wyjątkowość chwili pozostanie w naszej pamięci, zawsze bowiem, kiedy spojrzymy na niesamowitą pracę artysty – Edwarda Szatkowskiego, przypomnimy sobie idee, które wyraźnie wybrzmiały w „Nad Niemnem”, „Glorii victis”, „Meirze Ezofowiczu” czy „Marcie”, tym samym powrócimy do korzeni rodzimej kultury, do patriotyzmu w najczystszej i najprostszej postaci, tak dzisiaj istotnych i potrzebnych, nam współczesnym.