Marzec, 14. – data, która w zapisie cyfrowym – 03.14 - kojarzy się z jednym. Ludolfina! To jedna z nazw liczby nierozerwalnie związanej z kołem. Już ponad 2000 lat temu grecki filozof, przyrodnik i matematyk – Archimedes z Syrakuz - badał jej właściwości. Liczba π (czyt. pi), która jest definiowana jako stosunek obwodu koła do jego średnicy, może zaskakiwać swoją wszędobylnością. Nieważne jak duże koło będziemy mierzyć, jeśli tylko podzielimy długość jego obwodu przez jego średnicę (najdłuższą cięciwę!) zawsze uzyskamy...No właśnie, ile???Znając definicję, postanowiłem wspólnie z moimi uczniami sprawdzić, ile w rzeczywistości równa się pi. Poprosiłem dzieci i młodzież z Zespołu Szkół w Czaplinku i Zespołu Szkół w Świerczynie do ciężkiej, wymagającej precyzji pracy. Mieli oni znaleźć w domu trzy koła (np.: talerze, miski, koła rowerowe, doniczki) i zmierzyć, najdokładniej jak tylko można, ich obwody i średnice. Zebrane w ten sposób dane wpisałem w arkusz kalkulacyjny i wspólnie z uczniami sprawdziliśmy, czy ich pomiary dają oczekiwaną wartość. Z ogromnym zdziwieniem stwierdziliśmy, że uzyskane wyniki nie pokrywają się z oczekiwaną wartością - 3,14 – a w niektórych przypadkach znacząco od niej odstają. Skrajne wartości były mniejsze od 2 i większe od 4. Co poszło nie tak?!?! Czy matematycy kłamią??? Czy nauczyciele matematyki (w tym i ja) uczą w szkołach nieprawdy???Na szczęście, nie! Wszystko jest zgodnie z zasadami jakimi kieruje się matematyka i życie. Pomiary, mimo najszczerszych chęci młodych badaczy, obarczone są już na samym starcie błędem wynikającym z zastosowanych przyrządów pomiarowych. Po prosu nie da się nigdy niczego obmierzyć dokładnie. Ale najwięcej kłopotu może sprawić znalezienie koła - koła idealnego (sic. przepraszam za ten pleonazm). Można przeszukać cały dom, zjeździć cały świat, a koła nie znajdziemy. Koło nie istnieje. Wszystkie obiekty, które potocznie nazywamy kołami lub okrągłymi, są tylko bardziej lub mniej dokładnym obrazem tej idealnej figury matematycznej. I nawet doniczka Oli nie złamie tej zasady. Czy eksperyment się nie udał??? Czy cały wysiłek poszedł na marne??? - Nie! Matematyka po raz kolejny uratowała sytuację. Poddałem zebrane dane jeszcze jednej operacji - policzyłem średnią arytmetyczną otrzymanych wyników i oto moim oczom ukazała się ona, niemal doskonała, niemal idealna – liczna 3,141582.Dla porządku dodam, że π w pewnej, dość dużej dokładności jest równe 3,141592 653589 793238 462643 383279 502884 197169 399375 105820 974944 592307 816406 286208 998628 034825 342117 067982 148086 513282 306647 093844 609550 582231 725359 408128 481117 450284 102701 938521 105559 644622 948954 930381 964428. A więc otrzymany wynik w pełni mnie satysfakcjonuje. Dziękuję Wszystkim Zaangażowanym w projekcik. Mam nadzieję, że następne będą równie owocne.Wszystkiego naj-π-ękniejszego z okazji Dnia Liczby Pi.

Bardzo dziękuję Izie Kościukiewicz za fotografię z "pazurkiem"!

Andrzej Pokrzywnicki, nauczyciel matematyki